ทุกวันนี้อาหารพร้อมรับประทานและอาหารเดลิเวอรีกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน หลายคนจึงคุ้นเคยกับการนำอาหารเข้าไมโครเวฟทั้งกล่อง โดยเฉพาะเมื่อบนบรรจุภัณฑ์มีคำว่า “Microwave Safe” แต่คำถามสำคัญคือ Microwave Safe หมายความว่าปลอดภัยจากไมโครพลาสติกด้วยหรือไม่?

คำตอบอาจไม่เหมือนที่หลายคนเข้าใจ เพราะคำว่า Microwave Safe โดยทั่วไปสื่อว่าภาชนะสามารถใช้งานในไมโครเวฟภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด โดยไม่ละลายหรือเสียรูปอย่างเห็นได้ชัด แต่ไม่ได้หมายความโดยอัตโนมัติว่า จะไม่มีอนุภาคไมโครพลาสติก นาโนพลาสติก หรือสารบางชนิดจากวัสดุเคลื่อนย้ายออกมาสู่อาหาร

นี่จึงเป็นอีกเหตุผลที่เราควรให้ความสำคัญไม่เพียงว่า “ภาชนะเข้าไมโครเวฟได้หรือไม่” แต่ต้องมองให้ลึกไปถึงว่า ภาชนะนั้นผลิตจากวัสดุอะไร

อุ่นอาหารในพลาสติก 5 นาที อาจมีไมโครพลาสติกหลุดออกมา?

รายงานที่รวบรวมและวิเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับพลาสติกสัมผัสอาหารชี้ให้เห็นว่า ความร้อนอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เพิ่มการปลดปล่อยอนุภาคไมโครและนาโนพลาสติกจากภาชนะบางประเภท หนึ่งในงานวิจัยที่ถูกรายงานถึงพบว่า เมื่อให้ความร้อนกับภาชนะพลาสติกในไมโครเวฟเป็นเวลาประมาณ 5 นาที สามารถตรวจพบอนุภาคไมโครและนาโนพลาสติกจำนวนประมาณ 326,000–534,000 อนุภาค ภายใต้เงื่อนไขการทดลองนั้น ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าภาชนะพลาสติกทุกชนิดจะปล่อยอนุภาคในปริมาณเท่ากันทุกครั้ง เพราะผลลัพธ์สามารถแตกต่างกันได้ตามประเภทวัสดุ อุณหภูมิ ระยะเวลา ลักษณะของอาหาร อายุของภาชนะ และสภาพพื้นผิวอย่างไรก็ตาม ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนประเด็นที่ผู้บริโภคควรรู้ว่า “ภาชนะที่ทนความร้อนได้” กับ “ภาชนะที่ไม่มีพลาสติกเป็นส่วนประกอบ” เป็นคนละเรื่องกัน

Microwave Safe หมายความว่าอะไร?

นี่คือจุดที่เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนได้ง่ายที่สุด เมื่อเห็นคำว่า Microwave Safe หลายคนอาจตีความว่า “สามารถอุ่นอาหารได้อย่างปลอดภัยทุกด้าน” แต่ในทางปฏิบัติ คำนี้มักเกี่ยวข้องกับความสามารถของภาชนะในการรองรับการใช้งานกับไมโครเวฟตามเงื่อนไขที่ผู้ผลิตกำหนด เช่น ไม่ละลาย ไม่บิดงอ หรือไม่เสียสภาพอย่างเห็นได้ชัด

สิ่งที่ควรพิจารณาเพิ่มเติมจึงมีทั้ง

- ภาชนะทำจากวัสดุอะไร

- มีพลาสติกหรือสารเคลือบพลาสติกเป็นส่วนประกอบหรือไม่

- รองรับอุณหภูมิได้เท่าไร

- เหมาะสำหรับอาหารร้อน อาหารมัน หรืออาหารที่ต้องอุ่นเป็นเวลานานหรือไม่

- มีคำแนะนำหรือข้อจำกัดในการใช้งานอย่างไร

ดังนั้น ก่อนนำอาหารเข้าไมโครเวฟ การดูเพียงสัญลักษณ์ Microwave Safe อาจยังไม่เพียงพอ แต่ควร อ่านรายละเอียดของวัสดุและวิธีใช้งานควบคู่กันไป

ทำไมความร้อนกับพลาสติกจึงเป็นเรื่องที่ควรใส่ใจ?

พลาสติกไม่ได้มีเพียงพอลิเมอร์ชนิดเดียว แต่ผลิตภัณฑ์พลาสติกอาจเกี่ยวข้องกับสารเติมแต่งและสารเคมีหลายประเภทเพื่อช่วยให้วัสดุมีคุณสมบัติตามต้องการ เช่น ความแข็งแรง ความยืดหยุ่น สี หรือความทนทาน

งานวิจัยด้านพลาสติกสัมผัสอาหารจึงให้ความสนใจทั้งเรื่อง การเคลื่อนย้ายของสารจากวัสดุสู่อาหาร (migration) รวมถึงการเกิดอนุภาคไมโครและนาโนพลาสติก โดยปัจจัยที่อาจส่งผลต่อการเคลื่อนย้ายหรือการหลุดของอนุภาค ได้แก่

อุณหภูมิสูง

เมื่อวัสดุได้รับความร้อน คุณสมบัติทางกายภาพและเคมีของวัสดุอาจเปลี่ยนแปลง

ระยะเวลาในการสัมผัสอาหาร

การสัมผัสความร้อนเป็นเวลานานอาจแตกต่างจากการใช้งานในระยะเวลาสั้น

ประเภทของอาหาร

อาหารที่มีไขมันสูง เป็นกรด หรือมีองค์ประกอบบางประเภท อาจมีปฏิกิริยากับวัสดุแตกต่างกัน

สภาพของภาชนะ

ภาชนะที่ใช้ซ้ำเป็นเวลานาน มีรอยขีดข่วน แตก หรือเสื่อมสภาพ ยิ่งควรหลีกเลี่ยงการนำไปใช้กับความร้อน

ไมโครพลาสติกและนาโนพลาสติกต่างกันอย่างไร?

ไมโครพลาสติก (Microplastics) คืออนุภาคพลาสติกขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร ส่วน นาโนพลาสติก (Nanoplastics) มีขนาดเล็กกว่านั้นมาก ด้วยขนาดที่เล็กมาก นักวิทยาศาสตร์จึงกำลังศึกษาว่าอนุภาคเหล่านี้สามารถเข้าสู่ร่างกาย เดินทางไปยังเนื้อเยื่อหรืออวัยวะต่าง ๆ และมีผลต่อสุขภาพในระยะยาวอย่างไร ปัจจุบันยังมีงานวิจัยจำนวนมากที่กำลังศึกษาผลกระทบและระดับการสัมผัสที่อาจก่อความเสี่ยง จึงไม่ควรตีความว่าการสัมผัสไมโครพลาสติกในปริมาณหนึ่งจะนำไปสู่โรคโดยตรง สิ่งที่สามารถทำได้ในวันนี้ คือ ลดการสัมผัสที่ไม่จำเป็น โดยเฉพาะในกิจกรรมประจำวันที่เราสามารถเลือกได้เอง

ลดความเสี่ยงจากการอุ่นอาหารอย่างไร?

สำหรับคนที่รับประทานอาหารเดลิเวอรีหรืออาหารพร้อมรับประทานเป็นประจำ สามารถเริ่มต้นได้ง่าย ๆ จากการเลือกภาชนะให้เหมาะกับการใช้งาน หากอาหารอยู่ในบรรจุภัณฑ์พลาสติกและไม่แน่ใจเรื่องคุณสมบัติของวัสดุ อาจเปลี่ยนอาหารไปใส่ภาชนะแก้ว เซรามิก หรือภาชนะที่ออกแบบมาสำหรับรองรับความร้อนก่อนนำเข้าไมโครเวฟ นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ภาชนะพลาสติกที่มีรอยขีดข่วน เสื่อมสภาพ หรือใช้งานผิดจากคำแนะนำของผู้ผลิต และอีกทางเลือกหนึ่งคือ เลือกบรรจุภัณฑ์อาหารที่ไม่มีพลาสติกเป็นส่วนประกอบตั้งแต่ต้น

Gracz ทางเลือกจากเยื่อพืช 100% สำหรับอาหารร้อนและเย็น

หนึ่งในทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการลดการใช้พลาสติกสัมผัสอาหาร คือ ภาชนะจากเยื่อพืชธรรมชาติ 100% ของ Gracz ภาชนะ Gracz ผลิตจากเยื่อพืชธรรมชาติ โดย ไม่มีพลาสติกและไม่มีการเคลือบพลาสติกบนตัวภาชนะ จึงไม่มีแหล่งกำเนิดไมโครพลาสติกจากเนื้อพลาสติกของภาชนะเมื่อสัมผัสกับอาหารหรือความร้อน

นอกจากเรื่องวัสดุแล้ว ภาชนะเยื่อพืชของ Gracz ยังถูกออกแบบให้รองรับการใช้งานกับอาหารได้หลากหลาย ทั้ง

- อาหารร้อนและอาหารเย็น

- การอุ่นอาหารด้วยไมโครเวฟ

- การใช้งานกับเตาอบตามอุณหภูมิและคำแนะนำของผลิตภัณฑ์

- การจัดเก็บอาหารในอุณหภูมิต่ำ

- อาหารพร้อมรับประทาน เดลิเวอรี ร้านอาหาร คาเฟ่ และครัวเรือน

จึงช่วยให้ผู้บริโภคสามารถลดการพึ่งพาภาชนะพลาสติก โดยไม่จำเป็นต้องแลกกับความสะดวกในการใช้งาน

เลือกบรรจุภัณฑ์ อย่าดูแค่ว่า “เข้าไมโครเวฟได้”

สิ่งที่บทเรียนเรื่องไมโครพลาสติกกำลังบอกเรา ไม่ใช่ว่าเราต้องกลัวการใช้ไมโครเวฟ หรือเลิกใช้บรรจุภัณฑ์ทุกประเภทแต่คือการ เลือกวัสดุให้เหมาะสมกับอาหารและการใช้งาน ครั้งต่อไปก่อนนำอาหารเข้าไมโครเวฟ ลองถามเพิ่มอีกหนึ่งคำถามจากเดิมที่ว่า “กล่องนี้เข้าไมโครเวฟได้ไหม?” เป็น “กล่องนี้ทำจากอะไร?” เพราะภาชนะสองใบอาจดูคล้ายกัน และต่างก็สามารถใส่อาหารร้อนได้ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อสัมผัสกับความร้อนอาจไม่เหมือนกัน การเลือกภาชนะจากวัสดุที่ไม่มีพลาสติกเป็นส่วนประกอบ เช่น ภาชนะเยื่อพืชธรรมชาติ 100% จาก Gracz จึงเป็นอีกทางเลือกสำหรับคนที่ต้องการทั้งความสะดวกในการใช้ชีวิต ลดการสัมผัสพลาสติกกับอาหาร และลดการใช้พลาสติกในชีวิตประจำวันไปพร้อมกัน เพราะความปลอดภัยของอาหาร ไม่ได้ขึ้นอยู่แค่ว่าเรากินอะไร แต่รวมถึง “เราใส่อาหารในอะไร” ด้วย